Giải mã việc Mỹ xóa tên Trung Quốc khỏi danh sách thao túng tiền tệ

Khi Mỹ và Trung Quốc đều sẵn sàng ký thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 vào ngày 15/1, Washington đã xóa Bắc Kinh khỏi danh sách thao túng tiền tệ. Giới quan sát kinh tế quốc tế đã lý giải về động thái trên cũng như bên hưởng lợi nhất từ cuộc chiến thương mại này.

Đài Sputnik đưa tin hôm 13/1, Bộ Tài chính Mỹ tuyên bố không còn coi Trung Quốc là một nước thao thao túng tiền tệ, tạo đà tăng cho đồng Nhân dân tệ lên mức cao nhất từ tháng 7/2019.

Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin phát biểu: “Trung Quốc đã đưa ra các cam kết có thể thực thi để hạn chế phá giá cạnh tranh”. Ông cho biết thêm rằng thỏa thuận giai đoạn 1 cũng bao gồm các cam kết để tránh phá giá cạnh tranh.

Trước đó, Mỹ đã xếp Trung Quốc vào danh sách các nước thao túng tiền tệ hồi tháng 8/2019 trong bối cảnh căng thẳng gia tăng khi Washington cáo buộc Bắc Kinh hạ giá đồng nội tệ so với đồng đô la Mỹ.

“Ưu đãi kèm thêm”

Giáo sư kinh tế và tài chính tại Đại học Navarra (Tây Ban Nha), ông Antonio Moreno cho hay: “Tỷ giá đã giảm từ 6,3 còn 7,2 Nhân dân tệ/USD kể từ đầu năm 2018 đến mùa hè năm ngoái, nhưng sau đó nó đã về mức 6,9 Nhân dân tệ/USD. Nhìn chung, đây có thể được coi là một bước tiến tới giảm căng thẳng thương mại và giảm bất ổn kinh tế toàn cầu”.

Theo học giả Tây Ban Nha, động thái giảm căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ có tác động tích cực đến cả hai nền kinh tế.

Tác động đó sẽ thể hiện trong bối cảnh kinh tế chính trị. Mỹ có thể muốn tạo ra một môi trường kinh tế toàn cầu trơn tru để tránh rơi vào suy thoái trước thềm bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2020.

Tuy nhiên, ông nói thêm rằng vẫn phải chờ đợi “các chi tiết cuối cùng của thỏa thuận giai đoạn 1 và hơn thế nữa, khi các vấn đề ở giai đoạn 2 trở nên rõ ràng hơn”.

Tiến sĩ Ei Sun Oh tại Viện Quan hệ Quốc tế Singapore đánh giá động thái đảo ngược của Bộ Tài chính Mỹ “dường như là một phần trong gói thỏa thuận với Trung Quốc”.

Ông lưu ý rằng việc áp đặt kéo dài nhiều tháng qua dường như không gây tác động rõ rệt đối với hệ thống tiền tệ hay chính sách hối đoái của Trung Quốc. Do vậy, động thoái xóa bỏ tên chủ yếu chỉ mang tính tượng trưng và sẽ trở thành “ưu đãi kèm thêm” đối với thỏa thuận thương mại quan trọng hơn nhiều lần giữa Washington và Bắc Kinh.

“Khi nền kinh tế Trung Quốc có dấu hiệu giảm tốc những năm gần đây, tình hình đó sẽ khiến giá trị tiền tệ của nước này giảm một cách tự nhiên và đó cũng là điều cần thiết để thúc đẩy hoạt động xuất khẩu sau khi chịu tác động của thương chiến”, nhà nghiên cứu người Singapore nhấn mạnh.

Việt Nam bị vào danh sách giám sát thao túng tiền tệ, lập tức phản hồi Mỹ

Ngân hàng Nhà nước vừa có phản hồi về động thái Mỹ đưa Việt Nam vào danh sách 10 quốc gia cần giám sát thao túng tiền tệ.

Ngày 14/1/2020, Bộ Tài chính Mỹ đã ban hành Báo cáo tháng 1/2020 về “Chính sách kinh tế vĩ mô và ngoại hối của các đối tác thương mại lớn của Mỹ”, trong đó có đưa ra danh sách các quốc gia cần giám sát gồm 10 nước và có cả Việt Nam.

Cũng ngay trong chiều 14/1, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã chính thức lên tiếng về động thái của phía Mỹ.

Theo đó, tại Báo cáo kỳ này, Bộ Tài chính Hoa Kỳ đã đưa danh sách các quốc gia cần giám sát (danh sách giám sát) gồm 10 nước, bao gồm: Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức, Ý, Ai-len, Singapore, Malaysia, Thụy Sỹ và Việt Nam.

Theo quy định của Đạo luật Xúc tiến và tăng cường thương mại năm 2015 của Hoa Kỳ, Bộ Tài chính Hoa Kỳ cần thực hiện phân tích nâng cao về chính sách tỷ giá và kinh tế đối ngoại của các đối tác thương mại lớn thỏa mãn các tiêu chí về thặng dự thương mại song phương với Hoa Kỳ, thặng dư cán cân vãng lai và can thiệp ngoại tệ.

Việt Nam bị vào danh sách giám sát thao túng tiền tệ, lập tức phản hồi Mỹ
Việt Nam phản hồi việc Mỹ đưa vào danh sách 10 nước giám sát thao túng tiền tệ

Các tiêu chí này đã được lượng hóa cụ thể tại Báo cáo tháng 1/2020 như sau: (i) Thặng dư thương mại hàng hóa song phương với Hoa Kỳ ít nhất 20 tỷ USD; (ii) Thặng dư cán cân vãng lai tương đương ít nhất 2% GDP; (iii) Can thiệp một chiều và kéo dài trên thị trường ngoại tệ, thể hiện qua việc mua ròng ngoại tệ trong ít nhất 6 tháng trên giai đoạn 12 tháng với tổng lượng ngoại tệ mua ròng tương đương ít nhất 2% GDP trong giai đoạn 12 tháng.

Trước đó, tại Báo cáo tháng 5/2019, lần đầu tiên Việt Nam trở thành một trong 9 quốc gia nằm trong Danh sách giám sát do đáp ứng hai tiêu chí về thặng dư thương mại song phương với Hoa Kỳ và thặng dư cán cân vãng lai.

Báo cáo tháng 5/2019 cũng nêu một quốc gia vào Danh sách giám sát sẽ tiếp tục được theo dõi trong hai kỳ Báo cáo tiếp theo. Do đó, tại Báo cáo tháng 1/2020, Việt Nam tiếp tục nằm trong Danh sách giám sát dù chỉ đáp ứng một tiêu chí về thặng dư thương mại song phương: (i) Thặng dư thương mại hàng hóa song phương với Hoa Kỳ 47 tỷ USD; (ii) Thặng dư cán cân vãng lai tương đương 1,7% GDP; (iii) Can thiệp mua ròng trên thị trường ngoại tệ tương đương 0,8% GDP. Tại Báo cáo này, Bộ Tài chính Hoa Kỳ lập Danh sách giám sát gồm 10 đối tác thương mại lớn, đồng thời kết luận không có đối tác thương mại nào thao túng tiền tệ.

Với việc Việt Nam tiếp tục nằm trong Danh sách giám sát, trong thời gian tới, Bộ Tài chính Hoa Kỳ sẽ tiếp tục theo dõi các thông tin, số liệu về thương mại, cán cân vãng lai, các chính sách kinh tế vĩ mô, tiền tệ của Việt Nam và có thể sẽ tiếp tục trao đổi, làm việc với các cơ quan hữu quan của Việt Nam nếu cần thiết.

Việt Nam bị vào danh sách giám sát thao túng tiền tệ, lập tức phản hồi Mỹ
Tỷ  giá USD/VND ổn định trong cả năm 2019.

NHNN Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành liên quan để trao đổi, làm việc về các vấn đề mà Bộ Tài chính Hoa Kỳ quan tâm trên tinh thần hợp tác, đồng thời tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế một cách hợp lý, điều hành tỷ giá linh hoạt, phù hợp với các cân đối vĩ mô, diễn biến thị trường và mục tiêu chính sách tiền tệ, không nhằm tạo lợi thế cạnh tranh thương mại quốc tế không công bằng.

Hồi đầu tháng 1, Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng đã khẳng định, một trong những ưu tiên của Việt Nam trong năm nay là tiếp tục làm việc với các đối tác thương mại lớn để chứng minh Việt Nam không thao túng tiền tệ.

Theo Thống đốc Lê Minh Hưng, NHNN không bao giờ dùng tỷ giá để tạo cạnh tranh với đối tác thương mại, không can thiệp có chủ đích vào chính sách tiền tệ để tạo thuận lợi trong xuất nhập khẩu hàng hoá. Việt Nam không thao túng tiền tệ.

M. Hà